Cấu tạo telomere

Telomere được tìm thấy trong hầu hết các tế bào nhân thực và một vài tế bào loài sinh vật nhân sơ.

Sinh vật nhân thực (Eukaryote) có nhiễm sắc thể dạng mạch thẳng, và vì vậy mà gặp phải những vấn đề trong quá trình tái bản ở hai đầu mút mỗi nhiễm sắc thể như đã nói ở trên. Sinh vật nhân sơ (Prokaryote) có DNA dạng vòng, nên không có các đầu tận cùng, mà vì vậy cũng không có các telomere trừ một số trường hợp ngoại lệ. Tuy nhiên, ở những vi khuẩn có telomere, cấu trúc và chức năng của chúng lại không giống ở sinh vật nhân thực.

Đặc điểm cấu tạo của telomere:

• Có các protein đặc trưng liên kết ở phần đuôi của nhiễm sắc thể.
• Phần DNA tận cùng của nhiễm sắc thể ở dạng sợi đơn, mang trình tự lặp, cuộn lại thành dạng kẹp tóc.

Những đặc điểm này không có ở telomere của các sinh vật nhân sơ.

Telomere trên DNA mạch thẳng được tạo thành từ trình tự lặp TTAGGG trên một mạch cùng trình tự bổ sung trên mạch còn lại (AATCCC). Một đoạn telomere là một đoạn lặp đi lặp lại của 6 cặp nitrogenous base (bazơ nitơ). Telomere ở tế bào người thông thường có khoảng 16 đoạn lặp lại như thế.

Ví dụ: Trong tế bào máu của người, độ dài của các telomere biến đổi như sau:

Mỗi lần phân bào, bình quân một người mất 30 – 200 cặp base ở các telomere của tế bào đó. Những tế bào bình thường chỉ có thể phân chia khoảng 40 – 70 lần cùng với sự ngắn dần của các telomere cho đến khi lão hóa, chết hoặc duy trì những sai sót di truyền dẫn đến ung thư. Cũng có những trường hợp telomere không bị ngắn đi. Chẳng hạn như trong mô cơ tim, do chúng không liên tục phân chia.