13/10/2026 - Khác

Phát hiện "D-rex" — chi nấm khổng lồ ở Trung Quốc có dòng dõi riêng biệt từ 65 triệu năm trước

Các nhà khoa học mô tả một chi/họ nấm khổng lồ mới tại các khu rừng ở Vân Nam (Trung Quốc), tạm gọi "D-rex". Phân tích hệ gen cho thấy dòng dõi của nhóm nấm này đã tách ra và tiến hoá độc lập từ khoảng 65 triệu năm trước — trùng với thời điểm ngay sau sự kiện tuyệt chủng cuối kỷ Phấn trắng (vốn xoá sổ khủng long).

Phát hiện bổ sung thêm một nhánh tiến hoá nấm "ẩn" mà trước đây khoa học chưa ghi nhận, cho thấy giới Nấm còn nhiều đa dạng chưa được khám phá đầy đủ, đặc biệt ở các khu rừng nhiệt đới ít được nghiên cứu.

Nguồn:

• EurekAlert (Frontiers)

Bằng chứng gen và hoá thạch giúp giải "bài toán Palaeoptera" hơn 100 năm về côn trùng có cánh cổ đại

"Bài toán Palaeoptera" là tranh luận kéo dài cả thế kỷ về quan hệ tiến hoá giữa các nhóm côn trùng có cánh cổ xưa nhất (như chuồn chuồn, phù du). Nhóm nghiên cứu của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc kết hợp dữ liệu hệ gen hiện đại với bằng chứng hoá thạch để làm rõ hơn cây phả hệ của các nhóm côn trùng này.

Việc dung hợp hai loại dữ liệu (gen và hoá thạch) giúp kiểm chứng lẫn nhau, góp phần giải quyết một tranh cãi phân loại học lâu đời, đồng thời là ví dụ điển hình về cách hệ gen học hiện đại hỗ trợ nghiên cứu tiến hoá so sánh.

Nguồn:

• EurekAlert (Chinese Academy of Sciences)

Phát hiện cơ chế chống virus cổ xưa có thể liên quan đến nguồn gốc của telomerase

Nhóm nghiên cứu tại Đại học Columbia (Mỹ) phát hiện một hệ thống chống virus trong tế bào có đặc điểm cấu trúc/chức năng gợi ý mối liên hệ tiến hoá với telomerase — enzyme bảo vệ đầu mút nhiễm sắc thể (telomere), vốn liên quan mật thiết đến lão hoá tế bào và ung thư.

Nếu được xác nhận, phát hiện này cho thấy một cơ chế bảo vệ bộ gen quan trọng của tế bào (bảo vệ nhiễm sắc thể) có thể đã "tiến hoá ra" từ một cơ chế phòng thủ chống virus cổ xưa hơn — gợi mở hướng nghiên cứu mới về lão hoá và liệu pháp tế bào.

Nguồn:

• EurekAlert (Columbia University Irving Medical Center)

Cấu trúc đốt sống gia cố giúp các loài chim lặn tốc độ cao (nhạn biển, chim cốc) sống sót khi đâm xuống nước

Nhóm nghiên cứu tại Đại học Washington (Mỹ) phát hiện các loài chim lặn bắt mồi bằng cách đâm đầu xuống nước ở tốc độ cao (như chim nhạn biển — gannet, chim cốc — booby) có cấu trúc đốt sống cổ được gia cố đặc biệt, giúp hấp thụ lực va đập cực lớn khi chạm mặt nước mà không gây chấn thương.

Đây là một ví dụ về thích nghi giải phẫu tinh vi phục vụ một hành vi săn mồi nguy hiểm, cho thấy áp lực chọn lọc tự nhiên có thể định hình cấu trúc xương theo cách rất chuyên biệt.

Nguồn:

• EurekAlert (University of Washington)