16/08/2026 - Khác

Giả thuyết 60 năm về nguồn gốc tính xã hội ở kiến, ong, ong bắp cày có thể sai

Suốt hơn 60 năm, giới sinh học tiến hóa cho rằng hệ thống di truyền haplodiploidy (con cái phát triển từ trứng thụ tinh mang 2 bộ NST, con đực từ trứng không thụ tinh mang 1 bộ NST) là lý do khiến kiến, ong, ong bắp cày tiến hóa lối sống xã hội cao (eusociality) — vì cơ chế này khiến các con cái chị em có quan hệ huyết thống gần nhau hơn cả với con của chính mình, tạo động lực cho chọn lọc họ hàng (kin selection). Nhóm tại Đại học Bang Arizona (Mỹ) phân tích dữ liệu gần 69.000 loài côn trùng trên hai cây phát sinh chủng loại cỡ lớn, và phát hiện mối liên hệ giữa haplodiploidy và tính xã hội gần như chỉ đến từ một nhánh duy nhất (nhóm Hymenoptera có ngòi đốt: ong, kiến, ong bắp cày); khi loại trừ nhánh này, haplodiploidy không còn dự đoán được tính xã hội cao ở côn trùng nói chung. Công bố trên tạp chí Current Biology.

Kết quả cho thấy các đặc điểm sinh học khác (như ngòi đốt, tập tính làm tổ chuyên biệt) có thể quan trọng hơn cơ chế di truyền trong việc thúc đẩy tính xã hội tiến hóa lặp lại nhiều lần. Đây là một trong những phép kiểm định thực nghiệm quy mô lớn nhất từ trước đến nay cho giả thuyết kinh điển này — đáng chú ý để cập nhật góc nhìn giảng dạy về chọn lọc họ hàng.

Nguồn:

• ScienceDaily – Arizona State University