28/08/2026 - Khác

Hóa thạch 324 triệu năm hé lộ côn trùng "lên cạn" qua một giai đoạn lưỡng cư dài

Các nhà cổ sinh vật học mô tả một loài côn trùng hóa thạch mới, Chosha praecursor, tuổi khoảng 324 triệu năm (kỷ Than đá) tìm thấy tại Texas (Mỹ). Loài này vẫn còn giữ các chi bụng dạng mái chèo — đặc điểm của tổ tiên giáp xác dưới nước — cho thấy nó sống đời sống bán thủy sinh ở vùng ranh giới giữa nước và đất. Phát hiện này cho thấy quá trình côn trùng chinh phục đất liền không phải một bước nhảy đột ngột từ nước lên cạn, mà trải qua một giai đoạn lưỡng cư kéo dài, trong đó các chi bơi dần thoái hóa.

Đây là bằng chứng hóa thạch quan trọng bổ sung vào bức tranh tiến hóa côn trùng — nhóm động vật đa dạng nhất hành tinh hiện nay — giúp làm rõ một mắt xích còn thiếu giữa tổ tiên dưới nước và côn trùng sáu chân hiện đại.

Nguồn:

• ScienceDaily
• Nature

DNA trong cao răng cổ đại hé lộ vì sao người châu Âu "ngại" ăn côn trùng

Phân tích DNA cổ trong cao răng (dental calculus) của 745 mẫu người hiện đại cổ đại cho thấy dấu vết DNA côn trùng trong khẩu phần ăn của họ thấp hơn rõ rệt so với người Neanderthal, tinh tinh Tây Phi và khỉ đột — tức con người ở Bắc Âu-Á có thể chỉ thỉnh thoảng ăn côn trùng, trong khi Neanderthal có vẻ ăn thường xuyên hơn. Nhóm nghiên cứu còn tìm thấy đột biến trong gen chitinase (enzyme phân giải chitin — thành phần chính của vỏ côn trùng) ở các quần thể Bắc Âu-Á, làm giảm khả năng tiêu hóa côn trùng; đột biến này đã tồn tại khoảng 9.000 năm, trùng với thời điểm nông nghiệp xuất hiện.

Kết quả gợi ý rằng sự e ngại ăn côn trùng phổ biến ở văn hóa châu Âu ngày nay có thể có gốc rễ tiến hóa và di truyền từ hàng nghìn năm trước, chứ không đơn thuần là yếu tố văn hóa.

Nguồn:

• ScienceDaily
• Science Advances