27/08/2026 - Khác

DNA từ mẫu vật bảo tàng 190 năm tuổi hé lộ một loài tê tê "ẩn danh" ở Himalaya

Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London đã tách chiết và giải trình tự DNA từ một mẫu vật tê tê được thu thập từ năm 1836 — gần 190 năm tuổi — vốn trước đây được xếp chung vào loài "tê tê Trung Quốc". Phân tích di truyền cho thấy quần thể tê tê sống ở Nepal và miền bắc Ấn Độ trên thực tế thuộc về một loài riêng biệt, được đề xuất định danh là Manis aurita, khác với loài tê tê vùng Himalaya-Đông Dương (M. indoburmanica) từng được mô tả năm 2025.

Phát hiện này không chỉ điều chỉnh lại cây phân loại của chi tê tê mà còn có giá trị thực tiễn trong bảo tồn: vì tê tê là động vật có vú bị buôn bán trái phép nhiều nhất thế giới và thị trường chợ đen thường chỉ thu được vảy tê tê (không có cả con), việc có dữ liệu DNA tham chiếu theo từng loài giúp cơ quan chức năng truy ngược vảy tê tê tịch thu được về đúng loài và khu vực bị săn bắt. Nghiên cứu công bố trên tạp chí Communications Biology.

Nguồn:

• ScienceDaily
• Popular Science

Giải mã bộ gene loài dơi Myotis: manh mối cho trường thọ và khả năng "sống chung" với virus

Nhóm nghiên cứu do Đại học California, Berkeley dẫn đầu đã giải trình tự gần như hoàn chỉnh bộ gene của 8 loài dơi thuộc chi Myotis có tuổi thọ rất khác nhau (chi Myotis có độ biến thiên tuổi thọ thuộc hàng cực đoan nhất trong các loài thú). Bằng cách quét toàn hệ gene tìm dấu hiệu chọn lọc tự nhiên và biến dị cấu trúc, nhóm phát hiện dơi có kiểu thích nghi khác biệt hẳn so với các loài thú khác đối với hai nhóm virus: chọn lọc tự nhiên tác động mạnh lên các protein tương tác với virus DNA, trong khi các gene tương tác với virus RNA lại có tỷ lệ biến đổi số bản sao (copy-number variation) cao bất thường.

Vì các gene liên quan đến miễn dịch chống virus ở dơi trùng lặp một phần với các gene liên quan đến sửa chữa DNA và ức chế khối u, phát hiện này củng cố giả thuyết rằng khả năng chịu đựng virus đặc biệt của dơi (khiến chúng là ổ chứa tự nhiên của nhiều virus mà không phát bệnh) có thể tiến hóa cùng lúc với tuổi thọ cao và khả năng kháng ung thư — ba đặc điểm nổi bật thường được nhắc tới ở loài dơi. Nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature.

Nguồn:

• Berkeley News
• Nature

CO2 tăng cao giúp cỏ C4 ở thảo nguyên châu Phi phát triển tốt hơn khi thiếu nước

Một nhóm nghiên cứu quốc tế kết hợp phân tích tổng hợp (meta-analysis) từ 70 thí nghiệm bổ sung CO2 với 32 năm quan sát thực địa tại Vườn quốc gia Kruger (Nam Phi) để xem xét ảnh hưởng của nồng độ CO2 khí quyển tăng lên nhóm cỏ quang hợp theo con đường C4 — vốn trước đây được cho là ít nhạy với sự gia tăng CO2 hơn thực vật C3 vì con đường C4 đã tự "cô đặc" CO2 trong lá. Kết quả cho thấy khi CO2 tăng, cỏ C4 khép bớt khí khổng, giảm mất nước nhưng vẫn duy trì được lượng carbon hấp thu, nhờ đó cải thiện hiệu suất sử dụng nước; hiệu ứng này rõ nhất trong điều kiện khô hạn, và biểu hiện thành sinh khối cỏ C4 tăng lên qua ba thập kỷ quan sát tại Kruger.

Phát hiện này có ý nghĩa với các mô hình dự báo thảm thực vật savan và chu trình carbon toàn cầu trong bối cảnh biến đổi khí hậu, vì phần lớn các mô hình sinh thái trước nay giả định thực vật C4 gần như "miễn nhiễm" với hiệu ứng phân bón CO2. Nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature.

Nguồn:

• Phys.org
• Nature