03/09/2026 - Công nghệ sinh học
Gen HUAXU mở đường tạo "hạt giống nhân bản" ở lúa lai
Lúa lai (hybrid) cho năng suất vượt trội nhờ ưu thế lai (heterosis), nhưng đặc tính này mất đi ngay ở thế hệ hạt giống tiếp theo, buộc nông dân phải mua hạt lai mới mỗi vụ. "Apomixis tổng hợp" — công nghệ khiến cây lai tự tạo hạt giống nhân bản giữ nguyên bộ gen ưu thế — từng chỉ đạt hiệu suất 10-30% và làm giảm khả năng sinh sản của cây. Một nghiên cứu mới công bố trên hệ thống Nature xác định HUAXU, một yếu tố phiên mã đặc hiệu ở tế bào tinh trùng, có khả năng kích hoạt phát triển phôi mà không cần thụ tinh khi kết hợp với kỹ thuật tạo giao tử nhân bản, đạt tỷ lệ hạt giống nhân bản gần như tuyệt đối mà năng suất giảm không đáng kể.
Đây là bước tiến quan trọng để "khóa" ưu thế lai qua nhiều thế hệ mà không cần lai tạo lại mỗi vụ, có thể giảm đáng kể chi phí và công sức sản xuất hạt giống lai hàng năm ở lúa và tiềm năng ở các cây trồng khác. Nghiên cứu mới dừng ở mô hình lúa lai trong điều kiện thí nghiệm, cần kiểm chứng thêm ở quy mô đồng ruộng và các giống/cây trồng khác.
Nguồn:
Mỹ rót 54,5 triệu USD phát triển nền tảng sản xuất thuốc RNA cá nhân hóa trong vài ngày
Cơ quan ARPA-H (Mỹ) trao khoản tài trợ lên tới 54,5 triệu USD cho liên minh 6 công ty do Waterfall Scientific dẫn đầu (gồm Ansa Biotechnologies, Volta Labs, Polymorphic Biosciences, Tensentric, Ginkgo Bioworks) để phát triển nền tảng "ESCALATOR" trong khuôn khổ chương trình GIVE (Genetic Medicines and Individualized Manufacturing for Everyone). Nền tảng là một hệ thống vi lỏng (microfluidic) tích hợp toàn bộ quy trình: tổng hợp DNA, phiên mã RNA, tinh chế, đóng gói vào hạt nano lipid và hoàn thiện sản phẩm, đi kèm hệ thống kiểm định chất lượng tự động — thay thế cách sản xuất mRNA theo mẻ (batch) truyền thống vốn chậm, tốn kém và khó mở rộng quy mô.
Mục tiêu là rút ngắn thời gian sản xuất thuốc RNA cá nhân hóa (ví dụ vắc-xin ung thư cá thể hóa) xuống chỉ còn vài ngày, đặc biệt hữu ích trong tình huống khẩn cấp y tế công cộng hoặc điều trị theo từng bệnh nhân. Đây là một trong nhiều khoản tài trợ ARPA-H đã cấp gần đây cho công nghệ sản xuất gen/RNA cá thể hóa; hiệu quả thực tế của nền tảng còn phải chờ kết quả triển khai.
Nguồn:
No comments to display
No comments to display