04/09/2026 - Công nghệ sinh học

Protein tổng hợp do AI thiết kế tạo ra "xe chở RNA" hiệu quả hơn hạt nano lipid nhiều lần

Nhóm nghiên cứu tại Helmholtz Munich và Đại học Kỹ thuật Munich (TUM) kết hợp các mảnh protein tự nhiên có chức năng với một protein cấu trúc do AI tạo sinh thiết kế — protein này có thể tạo ra những hình dạng không tồn tại trong tự nhiên. Bằng cách lắp ráp theo kiểu "từ dưới lên" (bottom-up), họ tạo ra hơn 100 loại "xe chở" RNA với kích thước và hình dạng khác nhau, mô phỏng cấu trúc vỏ giống virus (virus-like) nhưng không mang vật liệu di truyền gây bệnh. Ứng viên hiệu quả nhất, STV-C8, vận chuyển RNA vào tế bào nuôi cấy hiệu quả hơn hẳn các hạt nano lipid (lipid nanoparticle) đang dùng phổ biến hiện nay, và đã hoạt động tốt cả trên mô hình động vật sống. Nghiên cứu công bố trên Nature.

Nếu được phát triển thêm, công nghệ này có thể giải quyết một nút thắt lớn của liệu pháp RNA (vắc-xin mRNA, liệu pháp gen dựa trên RNA...): hạt nano lipid hiện tại có giới hạn về hiệu suất, khả năng nhắm mục tiêu mô cụ thể và có thể gây phản ứng miễn dịch không mong muốn. Đây là minh chứng rõ cho xu hướng dùng AI thiết kế protein (như công cụ AlphaFold, RFdiffusion) để tạo ra cấu trúc sinh học "phi tự nhiên" phục vụ mục đích y sinh.

Nguồn:

• Phys.org
• Helmholtz Munich

Mỹ khởi động sáng kiến AI BioDesign trị giá 95 triệu USD để "lập bản đồ quy luật thiết kế của tự nhiên"

Nhà khoa học đoạt giải Nobel David Baker (Đại học Washington, Viện Thiết kế Protein) công bố khởi động AI BioDesign — một sáng kiến hợp tác quy mô lớn giữa Viện Thiết kế Protein (UW Medicine), Viện Allen, và Viện Brotman Baty về Y học Chính xác, nhận tài trợ từ Fund for Science and Technology. Mục tiêu là dùng AI để giải mã các "quy luật thiết kế" mà tự nhiên đã dùng để tạo ra protein, tế bào và hệ sinh học, từ đó xây dựng các mô hình dự đoán có thể áp dụng cho thiết kế sinh học tổng hợp.

Sáng kiến phản ánh xu hướng lớn trong công nghệ sinh học hiện nay: kết hợp sức mạnh tính toán của AI tạo sinh với năng lực thực nghiệm của sinh học tổng hợp để tăng tốc phát triển protein, liệu pháp và vật liệu sinh học mới. Đây là dự án hạ tầng nghiên cứu dài hạn, chưa có sản phẩm ứng dụng cụ thể ngay.

Nguồn:

• STAT News