13/10/2026 - Công nghệ sinh học

"Áo giáp" vật liệu khung hữu cơ-kim loại (MOF) phủ lên ty thể, mở đường cho ghép ty thể trị bệnh

Nhóm nghiên cứu của Politecnico di Milano và Viện Carlo Besta (Ý) phát triển kỹ thuật phủ một lượng rất nhỏ vật liệu khung hữu cơ-kim loại (MOF — loại vật liệu đạt giải Nobel Hoá học 2025) lên bề mặt ty thể mà vẫn giữ được khả năng sản xuất năng lượng của bào quan này — một thử thách lớn vì ty thể rất dễ mất chức năng khi bị can thiệp. Lớp phủ có thể tuỳ biến thành phần tuỳ theo mục đích sử dụng.

Ứng dụng kỳ vọng là hỗ trợ "ghép ty thể" — đưa ty thể khoẻ mạnh vào tế bào có ty thể hoạt động kém, hướng điều trị các bệnh ty thể hiếm gặp (vốn chưa có nhiều phương pháp hiệu quả), đặc biệt ảnh hưởng não và cơ. Nhóm nghiên cứu nói rõ đây mới là bằng chứng ở mức tế bào (in vitro): liệu ty thể có lớp phủ có ghép hiệu quả hơn ty thể thường hay không vẫn còn phải kiểm chứng thêm.

Nguồn:

• ScienceDaily (Politecnico di Milano)

Mô hình tế bào gốc người hé lộ nguồn gốc chung của đại thực bào thường trú ở các mô

Nhóm nghiên cứu tại Viện Công nghệ sinh học Flanders (VIB, Bỉ) xây dựng một mô hình từ tế bào gốc người, cho thấy nhiều loại đại thực bào "thường trú" chuyên biệt ở các mô khác nhau trong cơ thể (như gan, phổi, não) thực ra cùng phát sinh từ một quần thể tế bào tiền thân chung, rồi mới biệt hoá theo môi trường mô riêng.

Mô hình tế bào gốc này là một công cụ công nghệ sinh học hữu ích để nghiên cứu cách hệ miễn dịch bẩm sinh hình thành, có thể hỗ trợ tìm hiểu cơ chế bệnh liên quan đến đại thực bào (viêm mạn tính, xơ hoá mô...) mà không cần dùng mô người hoặc động vật trực tiếp.

Nguồn:

• EurekAlert (VIB)

Mỹ rót tới 51,7 triệu USD cho công nghệ dự đoán protein "gấp sai" trước khi gây bệnh

Cơ quan ARPA-H (Mỹ) cấp khoản tài trợ lên tới 51,7 triệu USD cho một nhóm nghiên cứu do Đại học Georgetown và Viện Buck (Buck Institute) dẫn đầu, phát triển công nghệ dự đoán sớm hiện tượng protein gấp sai (misfolding) — cơ chế liên quan đến nhiều bệnh thoái hoá thần kinh và bệnh mạn tính — trước khi tổn thương trở nên không thể đảo ngược.

Hướng tiếp cận "dự đoán trước khi tổn thương xảy ra" khác với cách chẩn đoán truyền thống (chỉ phát hiện sau khi đã có dấu hiệu bệnh), nếu thành công có thể mở ra công cụ sàng lọc sớm áp dụng cho nhiều bệnh khác nhau cùng chia sẻ cơ chế protein gấp sai. Đây là giai đoạn đầu tư nghiên cứu, còn cách xa ứng dụng lâm sàng.

Nguồn:

• EurekAlert (Georgetown University)