06/09/2026 - Y học
"Đồng hồ" lão hóa sinh học không giống nhau ở mỗi người
Nhóm nghiên cứu tại King's College London theo dõi 335 phụ nữ trong 8 năm, đo đồng thời gen, biểu hiện gen, chất chuyển hóa và các yếu tố môi trường (mùa, nhịp sinh học, phơi nhiễm hóa chất PFAS). Kết quả công bố trên tạp chí Science cho thấy hai người cùng tuổi có thể "già" theo những quỹ đạo phân tử rất khác nhau: khoảng 25% gen và 24% chất chuyển hóa dao động theo mùa, một tỷ lệ khác dao động theo nhịp ngày đêm; một gen liên quan lão hóa tim (CXCL9) và gen ức chế khối u p53 cũng biến đổi khác nhau giữa các cá nhân.
Điểm mới của nghiên cứu là chứng minh lão hóa không phải một tiến trình cố định mà liên tục bị định hình lại bởi tương tác gen – môi trường theo thời gian thực, kể cả các yếu tố tưởng như nhỏ (mùa, hóa chất tồn lưu trong máu). Đây là gợi ý hữu ích khi dạy về biểu hiện gen và tương tác kiểu gen – môi trường, dù cỡ mẫu còn giới hạn (chỉ ở nữ giới) nên chưa thể khái quát cho toàn bộ dân số.
Nguồn:
Hợp chất trong quả việt quất giúp tế bào cơ đốt mỡ thừa thay vì tích trữ
Nhóm tại Đại học Shinshu (Nhật Bản) phát hiện pterostilbene — một polyphenol tự nhiên có trong việt quất, nho và nhiều loại quả mọng — giúp ổn định protein PPARδ, vốn đóng vai trò điều khiển quá trình chuyển hóa lipid trong tế bào cơ. Trên tế bào cơ chuột nuôi cấy, hợp chất này làm chậm quá trình phân giải PPARδ qua con đường ubiquitin-proteasome, nhờ đó lượng PPARδ hoạt động trong tế bào tăng lên và giảm tích tụ mỡ bất thường.
Phát hiện gợi mở hướng dùng thực phẩm/hợp chất tự nhiên hỗ trợ chuyển hóa mỡ ở cơ, một cơ chế khác với các thuốc giảm cân nhóm GLP-1 đã đưa tin trước đây. Nghiên cứu mới dừng ở tế bào nuôi cấy, chưa thử nghiệm trên người hay động vật sống nên cần thận trọng khi ngoại suy hiệu quả thực tế.
Nguồn:
Thuốc ung thư "tái sử dụng" làm giảm viêm và mảng xơ vữa động mạch
Nhóm tại Đại học Yale phát hiện phức hợp protein PRC2 — bộ máy biểu sinh giúp "khóa" gen — bị hoạt hóa mạnh ở vùng động mạch có dòng máu chảy rối loạn, nơi dễ hình thành mảng xơ vữa. Khi thử tazemetostat (thuốc ức chế PRC2 đã được FDA duyệt để trị một số ung thư) trên chuột đã có bệnh xơ vữa động mạch, mảng xơ vữa chậm phát triển tới 50% và các dấu hiệu mảng xơ vữa "dễ vỡ" (nguyên nhân gây nhồi máu cơ tim, đột quỵ) cải thiện rõ rệt.
Đây là một ví dụ về việc "tái định hướng" thuốc ung thư sang bệnh tim mạch qua cơ chế biểu sinh chung. Tuy nhiên nhóm nghiên cứu lưu ý tazemetostat vừa bị rút khỏi thị trường do tăng nhẹ nguy cơ ung thư thứ phát khi dùng lâu dài, nên hướng đi thực tế sẽ là tìm các thuốc ức chế PRC2 khác an toàn hơn.
Nguồn:
No comments to display
No comments to display