15/10/2026 - Y học

Nghịch lý trong quá trình lão hóa tế bào: "dọn rác" nhiều hơn chưa chắc tốt hơn

Các nhà khoa học tại Viện Sanford Burnham Prebys lấy mẫu máu và da của người tình nguyện từ 23–72 tuổi, đồng thời biến một số tế bào da thành tế bào thần kinh cảm ứng, để đo trực tiếp hoạt động autophagy — quá trình tế bào "dọn dẹp" và tái chế các thành phần hư hỏng bên trong. Kết quả công bố trên tạp chí Aging Cell (27/9/2026) cho thấy autophagy không suy giảm đồng loạt theo tuổi như vẫn nghĩ: ở tế bào da nam giới thì giảm, ở tế bào da nữ giới thì ổn định, còn ở tế bào thần kinh cảm ứng từ nữ giới thì lại tăng lên — tức mức độ thay đổi phụ thuộc vào giới tính và loại tế bào. Mức biểu hiện gene liên quan autophagy cũng không phản ánh đúng hoạt động thực tế đo được.

Đáng chú ý, ở người trên 70 tuổi, autophagy hoạt động càng mạnh lại đi kèm với chức năng thể chất kém hơn (thể lực hiếu khí thấp, chỉ số BMI cao, lực tay yếu...) — ngược với giả định "autophagy cao luôn tốt". Trong một thử nghiệm nhỏ (5 người, 77–88 tuổi), một chương trình tập luyện nhẹ phòng ngã 12 tuần giúp đưa mức autophagy ở tế bào máu về gần trạng thái trẻ hơn và cải thiện vận động — nhưng nhóm nghiên cứu nhấn mạnh đây chỉ là kết quả bước đầu, cần nghiên cứu quy mô lớn hơn để xác nhận.

Nguồn: ScienceDaily (Sanford Burnham Prebys)

Thuốc GLP-1 cho thấy tiềm năng điều trị nghiện rượu, mở ra hướng dùng mới ngoài giảm cân

Nhiều người dùng thuốc nhóm GLP-1 (vốn được biết đến với tác dụng giảm cân, kiểm soát đường huyết) tình cờ báo cáo giảm hẳn hứng thú với rượu và thuốc lá, khiến giới nghiên cứu nghiện bắt đầu chú ý. Một thử nghiệm semaglutide trên người rối loạn sử dụng rượu (công bố JAMA Psychiatry, 2025) cho thấy thuốc giúp giảm cảm giác thèm rượu và số lần uống nhiều theo thời gian; hai thử nghiệm độc lập khác công bố trên Lancet và American Journal of Psychiatry trong năm 2026 cũng ghi nhận kết quả tương tự, được cho là vượt trội hơn các thuốc trị nghiện rượu hiện có. Hiện một số công ty dược đang phát triển các phân tử GLP-1/GIP thế hệ mới (như brenipatide của Eli Lilly, có thời gian bán hủy 9–12 ngày, dài hơn các thuốc GLP-1 đang lưu hành) để thử nghiệm riêng cho nghiện rượu, nghiện thuốc lá, trầm cảm, tâm thần phân liệt và cả bệnh Parkinson.

Cơ chế vì sao hormone GLP-1 (và GIP) — vốn chỉ được biết đến với vai trò điều hòa đường huyết — lại ảnh hưởng đến hành vi nghiện vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn; đây vẫn là hướng nghiên cứu mới, một số chuyên gia cho rằng lợi ích có thể không khác biệt nhiều so với thuốc GLP-1 hiện tại ngoài thời gian tác dụng dài hơn. Một thử nghiệm Pha III riêng cho nghiện rượu (hợp chất BT-001) dự kiến khởi động đầu năm 2027.

Nguồn: Nature News