13/08/2026 - Y học
Não người trưởng thành có khả năng tự sửa chữa tốt hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây
Các nhà khoa học Đại học Zurich (Thụy Sĩ) phát hiện trên chuột một nhóm tế bào hình sao (astrocyte) đặc biệt, có khả năng "tái sinh" và hàn gắn mạng lưới tế bào bị mất sau tổn thương não. Điều bất ngờ là các tế bào này không đơn thuần di chuyển nguyên vẹn tới vùng tổn thương, mà phân chia tại chỗ rồi đẩy nhân tế bào con trượt dọc theo các nhánh bào tương dài để "cắm" vào đúng vị trí cần lấp đầy, dần khôi phục lại mạng lưới astrocyte đã mất. Nhóm nghiên cứu dùng kính hiển vi hai photon theo dõi não chuột sống trong nhiều tuần để quan sát trực tiếp quá trình này.
Phát hiện thách thức quan điểm cũ cho rằng não trưởng thành không thể thay thế astrocyte đã mất — điều xảy ra trong chấn thương não hoặc bệnh tự miễn hiếm gặp NMOSD (viêm tủy thị thần kinh). Nhóm nghiên cứu cũng xác định được nhiều gene và con đường tín hiệu chỉ hoạt động tạm thời trong lúc sửa chữa, mở ra hướng tìm thuốc kích hoạt có chọn lọc cơ chế này để hỗ trợ phục hồi sau tổn thương não. Nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature Neuroscience.
Nguồn:
Tìm ra "nhịp điện não" giúp tối ưu kích thích não sâu điều trị Parkinson
Nhóm nghiên cứu liên ngành từ Đại học Cologne, Düsseldorf, Harvard và Charité Berlin xác định được một mạng lưới não cụ thể — kết nối nhân dưới đồi (subthalamic nucleus) với vùng trán — hoạt động hiệu quả ở tần số beta cao (20–35 Hz), và chính mạng lưới này quyết định mức độ hiệu quả của phương pháp kích thích não sâu (DBS) trên bệnh nhân Parkinson. Nhóm phân tích đồng thời trên 50 bệnh nhân (100 bán cầu não), kết hợp ghi điện cực DBS cấy trong não với từ não đồ (MEG) — lần đầu tiên gộp được cả vị trí không gian lẫn tần số tín hiệu trong cùng một nghiên cứu.
Khi độ kết nối của mạng lưới này càng mạnh, mức cải thiện triệu chứng vận động sau khi đặt điện cực càng rõ. Kết quả gợi ý hướng cá nhân hóa cài đặt DBS theo đúng mạng lưới của từng bệnh nhân, đặc biệt hữu ích cho những người chưa đáp ứng tốt với cài đặt hiện tại. Nghiên cứu đăng trên tạp chí Brain.
Nguồn:
Thuốc giảm cân nhóm GLP-1 (như Ozempic) có thể hé lộ "trung tâm thèm muốn" trong não
Các thuốc chủ vận GLP-1 (Ozempic, Wegovy...) vốn dùng điều trị tiểu đường/béo phì, nhưng nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy chúng còn làm giảm cảm giác thèm rượu, cocaine, opioid và nicotine. Bài phân tích trên The Conversation (được ScienceDaily đăng lại) chỉ ra vùng não nghi ngờ chịu trách nhiệm là vách bên (lateral septum) — nơi nhận thông tin "đang ở đâu, khi nào" từ hồi hải mã và gắn thêm thông tin "điều gì tốt ở đây", sau đó chuyển tiếp cho vùng tạo dopamine. Vách bên chứa rất nhiều thụ thể GLP-1, khác với vùng tưởng thưởng kinh điển (VTA, nhân accumbens) vốn gần như không có thụ thể này.
Các thí nghiệm trên chuột cho thấy kích hoạt GLP-1 trực tiếp tại vách bên làm giảm tiêu thụ thức ăn và rượu. Nếu được xác nhận thêm, phát hiện có thể mở ra hướng điều trị nghiện mới dựa trên cùng cơ chế của thuốc giảm cân, dù đây vẫn là giả thuyết đang được củng cố dần chứ chưa phải kết luận cuối cùng.
Nguồn:
No comments to display
No comments to display