28/08/2026 - Y học
"Phanh" não có thể tắt cơn đau mãn tính
Nhóm nghiên cứu tại Đại học Washington (St. Louis) phát hiện một cơ chế "phanh" sinh học trong não giúp kiểm soát đau thần kinh mãn tính ở chuột. Trung tâm cảnh báo và stress chính của não (locus coeruleus) có các thụ thể hoạt động như phanh, bình thường giúp ức chế tín hiệu đau đi qua tủy sống; nhưng sau tổn thương dây thần kinh, chính mạch này lại trở nên hoạt động quá mức và góp phần duy trì đau mãn tính. Nghiên cứu công bố trên tạp chí Current Biology (17/8) cho thấy có thể tác động chính xác vào mạch này để giảm đau thần kinh do tổn thương.
Về mặt ứng dụng, hướng đi này gợi ý khả năng tạo ra thuốc giảm đau mạnh mà không cần tác động lên thụ thể opioid trên toàn cơ thể — có thể giảm bớt nguy cơ nghiện và tác dụng phụ toàn thân so với thuốc giảm đau hiện nay. Đây mới là kết quả trên chuột, còn cách xa ứng dụng lâm sàng.
Nguồn:
Hạt nano "hai đòn" soi sáng và tiêu diệt tế bào u não còn sót sau phẫu thuật
Nhóm nghiên cứu từ Đại học Công nghệ Sydney (UTS), Harvard và Đại học Hà Nam (Trung Quốc) phát triển hạt nano dạng "nanozyme" hoạt động theo hai bước cho u nguyên bào thần kinh đệm (glioblastoma) — loại ung thư não ác tính nhất, tỷ lệ sống 5 năm chỉ khoảng 7% một phần do tế bào ung thư len lỏi vào mô não xung quanh và hàng rào máu não cản trở thuốc tiếp cận. Hạt nano chứa platinum chuyển hóa hydro peroxide trong khối u thành oxy, giúp phá vỡ môi trường thiếu oxy vốn bảo vệ tế bào ung thư khỏi điều trị; đồng thời khi chiếu ánh sáng, hạt nano vừa phát sáng giúp bác sĩ nhìn rõ ranh giới khối u trong lúc mổ, vừa sinh nhiệt và các phân tử phản ứng để tiêu diệt tế bào ung thư còn sót lại sau phẫu thuật.
Trên chuột, phương pháp này ngăn khối u tái phát và giúp 100% chuột sống sót sau 60 ngày theo dõi, không phát hiện ảnh hưởng thần kinh hay vận động. Đây là kết quả tiền lâm sàng, chưa thử nghiệm trên người.
Nguồn:
Nhịn ăn giảm calo "hạ nhiệt" một protein miễn dịch gây viêm khi lão hóa
Nhóm nghiên cứu tại Yale công bố trên Nature Aging: ở người thực hiện chế độ giảm 14% lượng calo nạp vào trong 2 năm, một protein của hệ bổ thể (complement) tên C3 giảm rõ rệt. C3 vốn tham gia hệ miễn dịch chống mầm bệnh nhưng khi hoạt động quá mức lại thúc đẩy viêm mạn tính — một trong những đặc điểm cốt lõi của lão hóa. Ở chuột, việc chặn trực tiếp protein C3 cũng làm giảm viêm liên quan tuổi tác mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng hay sinh sản.
Phát hiện này mở ra hướng dùng thuốc điều chỉnh C3 (kể cả thuốc đã được FDA duyệt cho mục đích khác) để mô phỏng một phần lợi ích chống lão hóa của nhịn ăn giảm calo mà không cần ăn kiêng khắc nghiệt. Các nhà khoa học lưu ý mục tiêu là cân bằng lại hệ bổ thể chứ không phải loại bỏ hoàn toàn, vì hệ này vẫn cần thiết để chống nhiễm trùng.
Nguồn:
No comments to display
No comments to display