07/09/2026 - Y học

Tìm ra "điểm yếu" mới của u nguyên bào thần kinh đệm (glioblastoma) — dạng ung thư não ác tính nhất

U nguyên bào thần kinh đệm (glioblastoma) nổi tiếng khó trị vì tế bào ung thư có khả năng "vô hiệu hóa" cả hóa trị lẫn xạ trị. Nhóm nghiên cứu tại Đại học Ohio State phát hiện tế bào u dùng ba protein (ANP32A, CIP2A và đặc biệt là SET) để khóa hoạt động của PP2A — một enzyme vốn giúp kiểm soát tín hiệu tăng sinh và sửa chữa tổn thương của tế bào. Khi các nhà khoa học ức chế những protein này trong mô hình phòng thí nghiệm và trên chuột, khối u hình thành ít hơn hẳn, đồng thời tế bào ung thư còn sót lại trở nên nhạy với tia xạ hơn.

Đây là chiến lược làm cho các phương pháp điều trị hiện có phát huy tác dụng tốt hơn, chứ không phải một liệu pháp thay thế. Nhóm nghiên cứu cũng thử nghiệm sơ bộ một thuốc chống loạn thần đã được FDA duyệt (có khả năng khôi phục hoạt động PP2A) và thấy có tín hiệu tích cực, nhưng nhấn mạnh thuốc này chưa sẵn sàng dùng để trị glioblastoma ngoài khuôn khổ thử nghiệm lâm sàng. Nghiên cứu mới dừng ở mô hình tiền lâm sàng, còn cần thử nghiệm trên người để xác nhận tính an toàn và hiệu quả.

Nguồn:

• ScienceDaily

Một số khớp ngón tay có thể đã "được lập trình" cho viêm khớp dạng thấp từ trước khi sinh

Vì sao viêm khớp dạng thấp luôn chọn tấn công một số khớp nhất định mà "tha" các khớp khác là câu hỏi tồn tại nhiều thập kỷ. Nhóm nghiên cứu tại Viện Kennedy (Đại học Oxford) so sánh khớp giữa ngón tay (PIP — hay bị viêm) với khớp gần đầu ngón (DIP — ít bị viêm), dùng giải trình tự đơn bào, phân tích ảnh và chụp X-quang 3D độ phân giải cao. Kết quả cho thấy khớp PIP đã có mô hoạt dịch nhiều hơn và nhiều nguyên bào sợi loại đặc biệt (PI16+) hơn hẳn — và sự khác biệt này đã tồn tại từ giai đoạn phôi thai, tức trước khi hệ miễn dịch có cơ hội "chọn mục tiêu".

Các nguyên bào sợi PI16+ này cũng phản ứng khác với tín hiệu viêm so với các loại tế bào khác. Phát hiện gợi ý rằng nguy cơ mắc viêm khớp dạng thấp ở từng khớp cụ thể không chỉ do hệ miễn dịch quyết định về sau, mà một phần đã được "cài đặt sẵn" trong cấu trúc mô khi khớp hình thành — mở ra hướng nghiên cứu mới về việc phục hồi chức năng bảo vệ bình thường của các tế bào này.

Nguồn:

• ScienceDaily