26/08/2026 - Y học
Tế bào "sát thủ tự nhiên" được nâng cấp để tấn công khối u đặc
Nhóm nghiên cứu tại Đại học Stanford đã tìm ra cách biến tế bào NK (natural killer) — một loại tế bào miễn dịch vốn lưu thông trong máu — thành dạng "định cư mô" (tissue-resident) có khả năng xâm nhập sâu vào khối u đặc, điều mà tế bào miễn dịch thông thường rất khó làm được. Bí quyết nằm ở việc cho tế bào NK tiếp xúc ngắn với một lượng tín hiệu TGF-β vừa đủ (quá ít thì không định cư được vào mô, quá nhiều thì tế bào bị ức chế) từ các tế bào biểu mô khối u sống ngắn ngày; kết quả là tạo ra tế bào NK vừa "cắm rễ" trong mô vừa giữ khả năng tiêu diệt mạnh. Trên chuột, các tế bào này làm chậm đáng kể sự phát triển của khối u hắc tố và ung thư đầu-cổ, hiệu quả tăng mạnh khi kết hợp với kháng thể cetuximab.
Điểm hấp dẫn về mặt ứng dụng là tế bào NK không gây thải ghép giữa người cho và người nhận như tế bào T, nên có thể sản xuất hàng loạt từ một người hiến, đông lạnh và dùng cho nhiều bệnh nhân — giống một "thuốc có sẵn" thay vì phải cá nhân hóa từng ca như CAR-T hiện nay. Nhóm nghiên cứu dự kiến bắt đầu thử nghiệm lâm sàng giai đoạn I trên bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào vảy tiến triển ngay trong năm nay; đây mới là bằng chứng khái niệm trên chuột nên cần thận trọng khi ngoại suy sang người.
Nguồn:
Thuốc quen dùng có thể để lại dấu ấn trên hệ vi sinh đường ruột trong nhiều năm
Một nghiên cứu trên hơn 2.500 người thuộc Estonian Biobank (Đại học Tartu) cho thấy nhiều loại thuốc phổ biến — không chỉ kháng sinh mà cả thuốc chống trầm cảm, thuốc chẹn beta, thuốc ức chế bơm proton (trị trào ngược) và benzodiazepine (trị lo âu) — đều để lại "dấu vân tay" đặc trưng trên hệ vi sinh đường ruột, và ở nhiều trường hợp dấu vết này vẫn còn phát hiện được nhiều năm sau khi ngừng thuốc. Đáng chú ý, ảnh hưởng của benzodiazepine lên hệ vi sinh có thể so sánh với kháng sinh phổ rộng, và các thuốc cùng nhóm điều trị (ví dụ diazepam và alprazolam) lại tác động khác nhau lên vi khuẩn ruột — cho thấy không nên gộp chung theo nhóm thuốc khi nghiên cứu.
Phát hiện này gợi ý các nghiên cứu về hệ vi sinh và bệnh tật trong tương lai cần tính đến cả lịch sử dùng thuốc trong quá khứ, chứ không chỉ thuốc đang dùng hiện tại, để tránh nhầm lẫn giữa thay đổi do bệnh và thay đổi do thuốc cũ để lại.
Nguồn:
Thử nghiệm STAR-TREC: 4/5 bệnh nhân ung thư trực tràng giai đoạn sớm giữ được trực tràng
Thử nghiệm lâm sàng quốc tế STAR-TREC (do Đơn vị Thử nghiệm lâm sàng Cancer Research UK tại Đại học Birmingham điều phối, cùng UCL và Đại học Leeds) cho thấy phác đồ hóa-xạ trị kết hợp, chỉ phẫu thuật cắt bỏ khi thực sự cần, giúp khoảng 4 trong 5 bệnh nhân ung thư trực tràng giai đoạn sớm tránh được phẫu thuật triệt căn (cắt bỏ toàn bộ trực tràng) và các tác dụng phụ nặng nề kèm theo. So sánh hai cách tiếp cận bảo tồn cơ quan, phác đồ hóa-xạ trị 5 tuần cho kết quả tốt hơn xạ trị ngắn ngày 5 ngày — bệnh nhân ít phải chuyển sang phẫu thuật triệt căn hơn sau 12 tháng theo dõi.
Kết quả được công bố trên tạp chí The Lancet Oncology; nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục theo dõi bệnh nhân thêm 3 năm để đánh giá nguy cơ tái phát và sự khác biệt về tỷ lệ sống còn giữa hai nhóm trước khi có thể khuyến nghị áp dụng rộng rãi.
Nguồn:
No comments to display
No comments to display