30/08/2026 - Y học

Hương liệu vanillin trong thuốc lá điện tử có thể cản trở phát triển phôi sớm

Nhóm nghiên cứu tại Đại học California, Riverside cho tế bào gốc phôi người tiếp xúc với vanillin — hương liệu vani rất phổ biến trong thuốc lá điện tử — ở nhiều nồng độ khác nhau. Ngay cả ở nồng độ thấp, vanillin khiến tế bào mất khả năng đa năng (biệt hóa thành mọi loại mô) và bị "ép" chỉ phát triển theo hướng nội bì thay vì cả ba lá phôi bình thường; nhóm xác định cơ chế này đi qua kênh cảm nhận nhiệt/hoá chất TRPV4, vì thuốc chẹn kênh này ngăn được hiệu ứng của vanillin.

Đây là bằng chứng cơ chế đầu tiên gợi ý vì sao thuốc lá điện tử có hương vani có thể liên quan đến khó thụ thai hoặc sảy thai, dù nhóm nghiên cứu nhấn mạnh đây mới là thí nghiệm trên đĩa nuôi cấy, chưa thể khẳng định xảy ra tương tự trên phôi người thật. Đây là nội dung tốt để minh họa bài giảng về các lá phôi (nội bì/trung bì/ngoại bì) và ảnh hưởng của hoá chất môi trường lên phát triển phôi sớm.

Nguồn:

• ScienceDaily
• UC Riverside News

Khám lâm sàng đơn thuần có thể không đủ tin cậy để chẩn đoán viêm phổi ở trẻ em

Nghiên cứu toàn quốc (Mỹ) do Bệnh viện Nhi Lurie Chicago cùng mạng lưới PECARN thực hiện, phân tích 252 trẻ 3 tháng–17 tuổi tại 7 khoa cấp cứu nhi, cho thấy hai bác sĩ khám cùng một bệnh nhân thường nghe và diễn giải khác nhau các âm phổi kinh điển dùng để nghi ngờ viêm phổi (ran nổ, giảm rì rào phế nang, ran ngáy...). Mức độ đồng thuận giữa các bác sĩ khi nghe ống nghe thấp hơn nhiều so với kỳ vọng.

Kết quả không có nghĩa là bỏ khám lâm sàng, nhưng cảnh báo bác sĩ không nên chỉ dựa hoàn toàn vào nghe phổi để chẩn đoán hoặc loại trừ viêm phổi ở trẻ, cần kết hợp thêm các dấu hiệu/cận lâm sàng khác. Đây là ví dụ thực tế tốt khi dạy về độ tin cậy và giới hạn của thăm khám lâm sàng trong y học.

Nguồn:

• Medical Xpress

Xét nghiệm 212 sản phẩm "thịt" từ thực vật: sản phẩm nào cũng phát hiện độc tố nấm mốc

Nhóm nghiên cứu Đại học Parma (Ý) phối hợp Đại học Cranfield (Anh) xét nghiệm 212 sản phẩm thịt/sữa có nguồn gốc thực vật bán tại Anh (burger chay, "gà" chay, xúc xích chay, sữa yến mạch/hạnh nhân/đậu nành...) và phát hiện toàn bộ mẫu chứa ít nhất 1 trong 19 loại độc tố nấm mốc (mycotoxin) được khảo sát. Riêng aflatoxin — nhóm độc tố được WHO xếp vào tác nhân gây ung thư nhóm 1 — có mặt trong tới 82,6% mẫu, đặc biệt cao ở sản phẩm từ đậu (tới 66,7%).

Điểm đáng chú ý là mức độ nhiễm ở các sản phẩm này vẫn nằm dưới ngưỡng khuyến cáo của EU, phản ánh tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng của ngành thực phẩm Anh. Tuy vậy nhóm nghiên cứu lưu ý phơi nhiễm mycotoxin liều thấp nhưng lặp lại lâu dài có thể tích lũy, nên người ăn chay trường/thuần thực vật cần đa dạng nguồn thực phẩm để tránh phơi nhiễm dồn vào một nhóm nguyên liệu.

Nguồn:

• ScienceDaily
• Cranfield University